کنترل خشم، عصبانیت و پرخاشگری – آموزش کنترل خشم بدون دارو!

کنترل خشم

کنترل خشم چیست؟ آیا منظور این است که عصبانی نشویم؟ آیا منظور این است که خشم خود را اصطلاحا بخوریم؟ دلیل اصی که باعث میشود ما از کوره در برویم، چیست؟ بهترین راهکار کنترل خشم چیست؟ خشمگین شدن اکتسابی است یا ارثی؟ تاثیر رفتار و اخلاق پدر و مادر ما در این زمینه چیست؟

باید دقت کنیم که کنترل خشم بعد از آموزش عزت نفس (احساس رضایت درورنی)، آموزش اعتماد به نفس (احساس خودباوری و توانمندی) و آموزش هوش هیجانی است و در این آموزش از ب‌م‌م سعی داریم به صورت قدم به قدم با هم چالش عصبانیت و پرخاشگری را برطرف کنیم. همچنین با بررسی بهترین راه حل‌های موجود در منابع و کمی ابتکار عمل، سعی بر بهبود احساسات خود می‌کنیم.

تذکر:

1- درست است که ما از برترین منابع و مراجع روانشناسی کنترل خشم بهره برده‌ایم، اما این مقاله جنبه توسعه فردی داشته و به هیچ عنوان جنبه درمانی ندارد. بنابراین لازم است در صورت وجود اختلالات روانی به روانپزشک و روانشناس مراجعه نمایید و با مشاوره تخصصی و اختصاصی با توجه به شرایط روحی خود، اقدام به بهبود نمایید.

2- در این مقاله ما برای افرادی که چالش مدیرت زمان دارند و به نوعی یا کارآفرینی میکنند یا مطمئن هستند که چالش روانشناختی ندارند و میخواهند با توسعه فردی به موفقیت و شادی بیشتری در زندگی برسند، راه کارهای کنترل خشم را بررسی میکنیم.

 

 

 

مدیریت خشم

 

 

کنترل خشم ضروری است؟

قبل از این که حتی بخواهیم به راه کارها و آموزش کنترل خشم بپردازیم باید ببینیم وضعیت ما چگونه است؟ آیا نیاز هست به روانشناس مراجعه کنیم؟ آیا نیاز هست که این مقاله را تا انتها بخوانیم؟ یا نه ما در یک وضعیت ایده آل قرار داریم و باید برای بهبود سایر جنبه‌های زندگی وقت بگذاریم.

همین الان یک قلم و کاغذ بیاورید یا یک فایل نوت در گوشی یا کامپیوتر باز کنید و  با صداقت کامل به 12 سوال زیر در مورد کنترل خشم پاسخ دهید:

  1. در مورد مسائل جزئی عصبانی میشوم و با فرد مقابل جرو بحث میکنم. منظور از مسائل جزئی مواردی است که تاثیری بر زندگی ندارد، مثلا وقتی ماشینی بوق بلند و ممتد میزند.
  2. وقتی از کسی عصبانی میشوم، محیط را ترک میکنم یا ممکن است پشت تلفن باشم و گوشی را قطع کنم.
  3. ممکن است در صورت خشمگین شدن به طرف مقابلم آسیب جسمی وارد کنم. حتی آسیب کوچک!
  4. در هنگام عصبانیت از اطرافیانم، سکوت میکنم.
  5. از اینکه دیگران قوانین کوچک زندگی من را نقض میکنند، عصبانی میشوم. مثلا سر وقت رسیدن، اینکه فرد کوچکتر اول سلام کند و مواردی از این دست.
  6. در هنگام خشمگین شدن، داد و فریاد میکنم.
  7. عصبایت و احساس منفی خود از دیگران را پنهان میکنم و در خود فرو میروم.
  8. بدون اینکه به کسی آسیبی بزنم، چیزی را میشکنم تا کمی آرام شوم. مثلا لیوان را به دیوار میکوبم.
  9. سعی میکنم اطرافیانم را ببخشم و فراموش کنم.
  10. وقتی عصبانی میشوم، ساعت‌ها طول میکشد تا عصبانیتم فرو کش کند.
  11. وقتی از کسی یا چیزی خشمگین میشوم، سعی میکنم به چیزهای دیگر فکر کنم.
  12. خیلی سریع و حتی برای چیزهای کوچک از کوره در میروم.

 

لطفا قبل از مشاهده ادامه مقاله و برای اینکه بتوانید بهترین نتیجه را بگیرید و از راه های کنترل خشم بهره‌مند شوید، مطوئن شوید که با صداقت کامل جواب سوالات بالا را مکتوب کرده‌اید.

 

 

 

اگر پاسخ شما به سوال‌های 1، 3، 5، 6، 7، 8، 10 و 12 مثبت باشد و به سوال‌های 2، 4، 9 و 11 مخالف باشد، شما در کنترل خشم احتمالا چالش دارید و باید راه کارهای معرفی شده در ادامه را به صورت دقیق انجام دهید.

شما پس از مطالعه و البته عمل به راه کارهای ارائه شده در این آموزش میتوانیدبعد از 21 روز مجددا ارزیابی بالا را بررس کرده و اثرات یاد گرفتن مهارت کنترل خشم را در زندگی خود تجربه کنید و با استرس کمتری به موفقیت و پیشبرد اهداف خود بپردازید.

 

 

برای بهبود و مدیریت هر پدیده یا چالش باید در قدم اول ببینیم که دقیقا با چی طرف هستیم. تا بعد با بررسی راه حل‌های موجود به موفقیت برسیم.

در زمینه کنترل خشم هم ما دقیقا از همین شیوه بهره برده و در قدم اول سعی میکنیم تعریف قابل فهم و ساده‌ای را ارائه دهیم تا بعد بر اساس تعریف ارائه شده به برترین راه حل های مدیریت آن بپردازیم.

 

 

کنترل خشم

 

 

خشم چیست؟

متاسفانه اکثر پدیده‌های روانی و ذهنی از جمله “خشم” یا به صورت دقیق و البته قابل فهم برای عموم غیر روانشناس تعریف نشده‌اند یا توسط تعدادی مدرس و کتاب زرد (بدون پشتوانه علمی و فقط  از نگاه احساسی) یک تعریف بسیار رده پایین و غیر کاربردی ارائه داده‌اند که مفت نمی ارزد.

شاید بد نباشد که این جمله کلینکه در کتاب مهارت‌های زندگی را مرور کنیم:

از منظر روانشناسی ارائه تعریفی از خشم بسیار دشوار است، چرا که افراد از نظر زمان، علت و نحوه واکنش به آن کاملا متفوات هستند.

 

 

اما حالا اگر بخواهیم یک تعریفی از مراجع نسبتا معتبر آورده باشیم، باید تعریف زیر از سری کتاب‌های for dummies (+) یا ترجمه شده به اسم کنترل خشم به زبان آدمیزاد را بیاوریم که به صورت زیر است:

مانند شادی، ترس، غم و تعجب یک هیجان جهانی است. به عنوان بخش جدا نشدنی  از زندگی روزمره در فرهنگ های مختلف همه ی مردمان جهان وجود دارد. بخشی ز سازو کار بقای انسان است.

اسان ها هم مانند سایر حیوانات در مواجه با خطر یا فرار میمنند یا دست به حمله میزنند. خشم سوخت این حمله است.

همچنین ممکن است خشم ایجاد شده معکوس عمل کرده و منجر به مرگ بی هنگام شود!

همین الان این کتاب را بخرید: خرید

 

اگر کمی بیشتر در منابع داخلی و خارجی بگردیم، خواهیم دید که بعضی از مراجع برای تعریف آن از تغییر حالت بیولوژیکی بدن مثل ترشع آدرنالین، بالا رفت ضربان قلب و مواردی مثل این استفاده کرده‌اند (+).

 

همچنین اگر مراجع کنترل خشم در اسلام را مورد بررسی قرار دهیم معمولا به تعریفی مثل تعریف زیر میرسیم:

حالت هیجانی است که موجب برافروختگی و تغییر درونی یا قلبی میشود و رابطه عقل را با اراده و نفکر قطع میکند. این همان خشم مخرب است که در آیات و روایات مورد نکوهش قرار گرفته و باید تحت کنترل و مدیریت قرار گیرد (منبع: کتاب مدیریت خشم در خانه از مجید جعفری هرفته).

 

 

چک لیست آموزش تبلیغات

 

 

تعریف خشم از نگاه ما در ب‌م‌م

اگر جزئی از همراهان همیشگی ما باشید میدانید که ما با احترام به سایر مراجع و منابع سعی میکنیم با تفکر، خلاقیت، ابتکار عمل و ترکیب مراجع و ماخذ مختلف تعاریف و راه حل‌های اختصاصی خود را ارائه دهیم. بر همین اساس در زمینه کنترل خشم تعریف زیر را ارائه میدهیم:

زمانی که در ذهن خود به این نتیجه برسیم که حق ما از دست رفته است، احساسی در ما بروز پیدا میکند که به آن احساس، خشم میگوییم.

 

بیایید چند مثال را با هم مرور کنیم:

  • در جمع فردی حرفی به ما میزند که ما آن حرف را دوست نداریم چه اتفاقی می‌افتد؟
  • وقتی به بحثی فکر میکنیم که جواب لازم را نداده‌ایم، چه احساسی پیدا میکنیم؟
  • وقتی داریم با ماشین حرکت میکنیم و کسی در جلوی ما بد رانندگی میکند، چه حالی مییشویم؟
  • وقتی در حال قدم زدن هستیم و کسی در پیاده رو راه ما را سد میکند، چه اتفاقی برای ما می‌افتد؟
  • زمانی که رئیس ما به اندازه تلاش ما، به ما حقوق یا اضافه کار نمیدهد چه حالی پیدا میکنیم؟
  • زمانی که احساس کنیم پدر یا مادر ما به خواهر و برادر ما بیشتر اهمیت میدهند، چه میشود؟
  • وقتی پدر، مادر یا حتی همسر در کار ما دخالت میکنند و حق تصمیم گیری ما را زیر سوال میبرند و انتخاب‌های ما را به چالش میکشند، چه احساسی به ما دست میدهد؟

 

شاید همین الان هم، شما مثال‌های زیادی در ذهنتان داشته باشید که منجر به عصبانیت شما شود و یا به زمان خودمانی کاری کند از کوره در برویم.

دقیقا زمانی که ما به این نتیجه برسیم که حق و حقوقی از ما گرفته شده است و یاخودمان نتوانسته‌ایم حقمان را از دیگران بگیریم دچار چیزی میشویم به نام خشم!

 

 

بیاییم برای اینکه بتوانیم راه کارهای مدیریت و کنترل خشم را بهتر درک کنیم و بهتر متوجه شویم تعریف خودمان را کمی بشکافیم و به صورت جزئی هر بخش را بررسی کنیم تا سریعتر به نتیجه مطلوب خود برسیم:

  1. نتیجه گیری در ذهن: مهم نیست که دیگران به ما ظلم کنند یا قصدشان کمک به ما باشد، حتی مهم نیست خودمان چه کار میکنیم! مهم این است که ما چه نتیجه گیری در ذهن خود انتجام میدهیم و قوه استدلال ما چگونه عمل میکند.
  2. حق: این حق میتواند مادی، غیر مادی یا هر دو باشد. به عنوان مثال حق تصمیم گیری، انتخاب، احترام و… غیر مادی هستند و نمود خارجی ندارند و از طرفی دستمزد، کمک مالی پدر و مادر و مواردی مثل این مادی هستند. گاهی هم تعارف کردن یک کار کوچک از طرف همسر یا دوست علی رغم اینکه مادی است ولی از نگاه ما ممکن است جنبه غیر مادی آن یک حق باشد که نادیده گرفتن آن منجر به خشم شود.
  3. احساس: شاید نیاز باشد به صورت جداگانه یک آموزش برای احساس در ب م م ارائه دهیم. اما تا آن زمان احتمالا همه ما در مورد احساس کمی میدانیم و نکته‌ای که باید به آن دقت کنیم این است که منجر به تغییرات فیزیولوژیکی مثل بالا رفتن ضربان قلب و یک واکنش از طرف ما میشود.

 

در روزهای بعدی سعی میکنیم با استفاده از نظریات تحلیل رفتار متقابل، درمان شناختی-رفتاری (CBT)، ذهن آگاهی (mindfulness)، نظریه انتخاب، روانشناسی مثبت نگر و حتی مباحث شخصیت شناسی (ریموند کتل، کارل راجرز وحتی موارد کمتر علمی مثل mbti و کهن الگوها) به بهترین راه حل‌های کنترل خشم خواهیم پرداخت.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *